Denkproces; inzichtelijk middels de Ladder of inference

Hoe komt het dat ieder mens anders denkt of reageert in bepaalde situaties? Natuurlijk zijn we niet hetzelfde; de een maakt zich wat sneller druk dan de ander, de een is wat emotioneler aangelegd, of het glas half vol/half leeg principe, maar hebben we dan niet hetzelfde denkproces? Hoe steekt dat in elkaar?

Iedereen heeft een eigen blik op de wereld. Dit wordt gevormd door je opvoeding, omgeving, cultuur, persoonlijkheid en ervaringen. Ieder heeft zijn eigen waarden en normen, overtuigingen ed. Deze zijn niet automatisch voor iedereen dezelfde.

De ladder of inference; overzicht in je denkpatronen

Er bestaat een mentaal model: de ladder of inference, ofwel de ladder van gevolgtrekking. Deze laat stap voor stap zien hoe we denken en daar vervolgens onze conclusies aan verbinden; Of deze nu juist zijn of niet. Verkeerde aannames* kunnen leiden tot verkeerde conclusies en zelfs tot conflicten. Om dit inzichtelijk te krijgen, maar ook je eigen denkproces te leren begrijpen en conflicten/misinterpretaties te kunnen voorkomen, is het aan te raden eens naar deze ladder te kijken. Het is niet ingewikkeld en levert je inzicht op betreft hoe we betekenis geven aan onze waarnemingen en hier ons handelen op af stemmen. Door het model te gebruiken keer je terug naar de feiten en de realiteit en bekijk je zaken vanuit een rationeler perspectief.

*Aanname: je neemt iets aan zonder na te gaan of het waar is.

Welke treden heeft de ladder of inference?

  1. Gebeurtenis
  2. De selectie die je daaruit haalt
  3. Betekenis koppelen aan je gemaakte selectie
  4. Aannames
  5. Conclusie trekken
  6. Overtuigingen (de volgende gebeurtenis en het daarop volgende denkproces wordt gevormd door de al ontstane overtuigingen. Hierdoor creëer je een cirkel. Je blijft hangen in je overtuigingen die steeds bevestigd worden)
  7. Handelen op basis van je overtuigingen

Per trede op de ladder; uitleg betreft het denkproces

Om te beginnen is er een situatie, een gebeurtenis (1). Dit kan van alles zijn. Een gesprek bij de koffieautomaat, een SMS/Whatsapp of een e-mail; alle gebeurtenissen gedurende de dag waar communicatie plaatsvind.

We kunnen niet alles tegelijk waarnemen, opslaan en behappen, daarom maken we onbewust een selectie (2). Het komt er op neer dat je hoofd aan de haal gaat met iets wat je hebt waargenomen, iets wat eruit sprong en je aandacht trok. De rest van de informatie verdwijnt naar de achtergrond.

Je hecht een betekenis (3) aan hetgeen je hebt geselecteerd, waar vervolgens aannames ontstaan (4) en een conclusie wordt getrokken (5).

Emoties zijn een belangrijk onderdeel van dit proces. Het gevaarlijke is dat emoties kunnen zorgen dat je je persoonlijk aangevallen voelt, er conclusies worden getrokken zonder daar goed over na te denken en er vervolgens te snel wordt gehandeld. Een eenmaal getrokken conclusie beïnvloed je kijk op de volgende gebeurtenis weer, wat je overtuigingen versterkt. Zo treed er een cirkel-effect in werking. Kortom de stappen in het denkproces zijn van invloed op je handelen (7).

Een voorbeeld uit de praktijk

Ik kreeg een app-bericht van een vriendin. Het ging over het kinderfeestje van mijn zoon, waarvoor we haar dochter X ruim op tijd hadden uitgenodigd. In het bericht stond dat X die dag ook was uitgenodigd voor een schoolfeest waar iedereen uit haar klas aanwezig zou zijn.

  1. Gebeurtenis = ontvangst van dat whatsapp-bericht
  2. Selectie: Een schoolfeest waar iedereen aanwezig zou zijn
  3. Betekenis: Ze vinden het belangrijker dat X naar het schoolfeest gaat
  4. Aanname: Ze hebben liever niet dat X de enige afwezige is op het schoolfeest. Ze wil ons feest afzeggen of mij de knoop door laten hakken
  5. Conclusie: Ik weet mijn plek. Als dat schoolfeest zoveel belangrijker is dan het feest van mijn zoon, dan moeten ze daar maar voor kiezen
  6. Overtuiging: Mijn zoon (wij) komen op de tweede plek. Het feit dat je ruim van te voren een uitnodiging geeft, heeft dus geen betekenis.
  7. Handelen: Negatief whatsapp-verkeer

Uiteindelijk hadden we allebei een slecht gevoel. Gelukkig hadden we wel hetzelfde idee om elkaar te bellen. Wat bleek nu; ze zat er zelf mee in de rats en wilde mijn een berichtje sturen in de trant van; Shit! Ik heb een dubbel feest voor X staan. Overkomt mij weer! Ze wilde daar als moeder tot moeder een berichtje over sturen en had geen moment het idee dat dat bij mij heel anders zou binnenkomen. Tijdens dit mondeling gesprek heb ik uitgelegd wat er met mij gebeurde toen ik die tekst las. Wat er voor mij uitsprong en dat daar mijn reactie door kwam. Eigenlijk hebben we dus samen de ladder doorlopen, gezien waar het fout ging en het beeld weer bijgesteld.

Conclusie

Wat ik hiermee wil zeggen is dat zaken heel anders geïnterpreteerd kunnen worden dan ze bedoeld zijn. Dit kan uitmonden in een conflict en je beeld bepalen voor de toekomst. Vooral elektronische communicatie is lastig. Men ziet niet de situatie waarin dat bericht gestuurd wordt. Misschien is het wel zo kortaf, omdat diegene in een vergadering zit of vlug de kinderen moet gaan halen? Je krijgt namelijk niks mee van het non-verbale gedeelte. En juist dát maakt de communicatie compleet. Sterker nog: het non-verbale gedeelte is belangrijker dan het verbale gedeelte van de communicatie.

Hulpmiddel

Dit is een mooi en makkelijk in te zetten hulpmiddel, zeker tijdens bemiddelingen.  Het geeft inzicht, emoties kunnen bedaren, het zorgt voor bewustwording en kan patronen doorbreken.

Wilt u zelf alles weer wat helderder voor ogen hebben en betere beslissingen kunnen nemen inzake uw lopende geschil? Aarzel niet en neem vrijblijvend contact met mij op.

 

Orginele foto: Pexels.com

Geen reactie's

Sorry, het is niet mogelijk om te reageren.